Een stukje geschiedenis van de Niederwald in de vorm van een reserve scheepsschroef konden ze niet toejuichen. Maar toen we vertelden dat het als kunstwerk zou worden gebruikt en dat we de geschiedenis in de vorm van een verhaal zouden publiceren, toonden ze ook begrip voor onze kant van het verhaal maar keurden het niet goed.

Hoewel we graag over het verleden praten, doen wij hier niet geheimzinnig over. De geweldige serie films die Theo heeft gemaakt zijn hier het bewijs van. Meer dan 20 jaar wrakduikervaring kun je niet samenvatten in een paar minuten. Het was ook niet onze insteek om te gaan praten over het verleden, maar om te kijken hoe we kunnen samenwerken in de toekomst. Het werd een uitvoerig gesprek en er zijn een hoop zaken besproken.

Als het om de wet gaat, gaan wij er vanuit dat de RCE, welke er op moet toezien dat de wet uitgevoerd wordt, deze achter zich heeft staan. De RCE wil ons duikplezier helemaal niet afnemen, want op de vraag hoe wij binnen de wet onze hobby kunnen blijven uitoefen, kwamen ze met een hele duidelijke uitleg: Het lukraak bergen van objecten met als doel deze te laten verdwijnen in een privé verzameling of door te verkopen op het internet, is niet de manier waarop met het cultureel erfgoed wordt om gegaan en is ook strafbaar. Daarentegen kunnen er objecten geborgen worden voor de identificatie of soms ook voor tentoonstellingsdoeleinden, maar deze moeten worden gemeld bij de RCE (meldingsplicht).

(Het kristal zal in de toekomst in een museum te bezichtigen zijn.)

Het vondstformulier dient ingevuld te worden als men een artefact bergt. Maar dat betekent niet dat alles wat los en vast zit op een scheepswrak meegenomen mag worden wanneer je braaf een vondstformulier invult. Als voorbeeld gaven ze de Kursk welke een flinke lading Baccarat Kristal in de ruimen had. Een aantal flesjes die geborgen worden ter identificatie en eventueel expositie kan worden toegestaan. Maar dat het hele schip leeggehaald wordt is niet de manier hoe er met ons culturele erfgoed omgegaan dient te worden.

Wij hebben er geen problemen mee om vondstformulieren in te gaan vullen, alleen zetten wij onze vraagtekens bij de huidige formulieren. Deze formulieren zijn voor een heleboel situaties van toepassing terwijl Noordzee-wrakduikers standaard geen archeologische achtergrond hebben en bijna altijd in dezelfde omstandigheden duiken. Wij hebben dan ook voorgesteld om, in het kader van de samenwerking, het vondstformulier zo simpel mogelijk te maken zodat de vinder van het artefact aan boord het formulier in kan vullen. Duikteam Zeester zorgt verder voor de registratie richting de RCE. Dit vonden ze een goed initiatief.

Het nieuwe vondstformulier welke van toepassing is voor Duikteam Zeester ligt aan boord van de Zeester en Klaas Koch zal bij vertrek hierop wijzen. Het is verstandiger om, wanneer je van plan bent iets mee te nemen tijdens een wrakduik, voor de duik dit formulier door te nemen zodat men zich bewust is wat wel en niet toegestaan is.

Dit laat zien dat beide partijen voor een samenwerking open staan en dat er wel degelijk een draagvlak bestaat om dit uit te breiden. Duikteam Zeester zal proberen, voordat het duikseizoen 2012 begint, een aantal voorbeelden van identificatie aan de hand van artefacten of technische gegevens op de website te plaatsen. Evenals een aantal methoden om scheepswrakken bij benadering te dateren.

Hoewel het vondstformulier momenteel alleen voor Duikteam Zeester van toepassing is, hebben wij wel aangegeven dat ook andere Noordzee-wrakduikers er gebruik van moeten kunnen maken. Wij zullen dan ook voor deze duikers een formulier maken die dan uit twee pagina’s bestaat, in samenwerking met de RCE.

Na de Wrakduikavond meer details over de afspraken met de RCE!

In die jaren zijn er een hoop dingen veranderd. Moest Klaas vroeger nog een wrak met een DECCA opsporen, tegenwoordig is de Zeester uitgerust met een mooie sidescan sonar. Ook een automatische stuurinrichting genaamd Autoklaas is zo’n welkome aanpassing.

Wereldwijd komt er ook steeds meer aandacht voor cultureel erfgoed en de noodzaak om dit te beschermen. Met het ondertekenen van het Verdrag van Malta door Nederland heeft dit tot aanpassingen van de wet geleid.

Op de Duikvaker 2012 kwamen we in gesprek met Joop Coolen van de Stichting De Noordzee en kwam ook de huidige situatie aan bod. Ik heb aangegeven dat Duikteam Zeester graag met de RCE (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed) zou willen praten om te kijken hoe wij onze hobby binnen de grenzen van de wet kunnen blijven uitvoeren. Joop wilde wel proberen of er op korte termijn een afspraak geregeld kon worden met de RCE.

Via de mail was een afspraak met Martijn Manders en Johan Opdebeeck snel gemaakt en stond gepland op 29 februari om 10:00 uur. De 29ste was Klaas om 07:15 uur bij mij en werd de tocht naar Amersfoort ondernomen. In Amersfoort aangekomen had de TomTom er geen zin meer in en heeft Klaas Johan Opdebeeck opgebeld en heeft Johan ons naar de RCE geloodst.

Johan heeft ons opgehaald bij de receptie en via de koffiebar kwamen we in de ontvangstruimte. We hebben hier een prettig gesprek gehad, waarvan de details eind volgende week op onze website worden geplaatst.

De kans bestaat natuurlijk altijd dat EenVandaag weer moet besluiten om de reportage te verplaatsen. Bijvoorbeeld als blijkt dat er op de Zuidpool pinguïns een Elf-ijsschotsentocht gaan organiseren. Uiteraard is dit gewoon pure marketingtechniek om zo een groep enthousiaste wrakduikers voor de buis LED-tv nog iets van de dagelijkse actualiteiten te voorzien in plaats van artefacten poetsen.

WORDT VERVOLGD…

Northsea Divers heeft ook dit jaar weer een druk programmma in elkaar weten te draaien met vier presentaties:

Tomas Termote, maritiem archeoloog en schrijver van o.a. het boek Schatten en scheepswrakken waarin 277 wrakken voor de Belgische kust worden beschreven. Als geoefend duiker onderneemt hij samen met zijn vader Dirk en een team van enthousiaste medewerkers duikexpedities op de vele oorlogswrakken die de bodem van de zee kenmerken.

Han Schiet, werkzaam bij Mammoet Maritiem. Dit bedrijf is wereldwijd bekend in de extreme transporten. Scheepsbergingen worden overal ter wereld uitgevoerd. In 2009 gaf Han een presentatie op de Wrakduikavond te Zuidbroek, georganiseerd door Duikteam Zeester, en liet hier zien hoe bergingen bij hun te werk gaan.

Hille van Dieren, voorzitter van Duikteam Equador, eigenaar en verzamelaar van het Wrakkenmuseum op Terschelling. Het is voor de organisatie van de Wrakduikavond altijd weer een verrassing waarmee Hille dit jaar komt. Is het een verhaal of een videofilm, één ding staat vast: de hele zaal zal aan zijn lippen hangen.

Marco Mentink, voormalig beroepsmilitair maar nu werkzaam bij Smit Salvage, welke wereldwijd bekend staat om hun maritieme prestaties zoals de berging van de Koersk (in samenwerking met Mammoet) en op dit moment de berging van de Costa Concordia.

De avond begint om 19:30 uur en de zaal is vanaf 18:45 uur open. Deze avond bijwonen? Dat kan door je in te schrijven op de website van Northseadivers. De kosten per persoon bedragen 11 euro.

Verder vertelde Klaas hem dat we proberen scheepswrakken op te sporen en te identificeren aan de hand van diverse gegevens en artefacten. De artefacten worden schoongemaakt en geconserveerd zodat deze aan het grote publiek getoond kunnen worden, bijvoorbeeld door de stand op Duikvaker.

Prof.mr. Pieter van Vollenhoven vond het fascinerend en stelde diverse vragen aan Klaas. Kijkend naar alle artefacten vroeg Prof.mr. van Vollenhoven aan Klaas wat het mooiste was wat hij had opgedoken, waarop Klaas antwoordde dat persoonlijke items voor hem het mooiste zijn: een bel wordt vaak gezien als de ultieme vondst, maar persoonlijke spullen vertellen een verhaal.

Ook werd er nog een stukje geschiedenis over een lichte kruiser uit de Eerste Wereldoorlog verteld door een Duikteamlid en hoewel Prof.mr. van Vollenhoven naar onze mening nog wel uren wilde blijven, richtte hij zich tot Klaas en rondkijkend naar alle opgedoken artefacten kwam hij tot de conclusie dat wij wel erg rijk moesten zijn … Klaas antwoordde hem direct dat het alleen maar geld kost. Na de woorden dat Duikteam Zeester goed bezig was en daarbij vriendelijke klapjes op Klaas zijn wang gaf, moest Prof.mr. van Vollenhoven weer verder. Voordat hij de stand verliet, nam hij nog een visitekaartje mee en wilde deze wel even omhoog houden voor een foto. Met een grote glimlach op zijn gezicht verliet hij de stand.

Eerder die dag had Klaas met diverse mensen gepraat en zo ook met de zoons van Prof.mr. van Vollenhoven. Ze vonden het ook fascinerend en aangezien ze ook in het bezit zijn van een duikopleiding, wilden ze ook wel een keer mee op de Zeester, ze wilden dan ook mooie spullen opduiken. Volgens Klaas moeten we straks, in de weekenden dat we niet kunnen duiken, rommelmarkten afstruinen voor servies zodat, wanneer de zoons van Prof.mr. van Vollenhoven meegaan, wij eerst wat servies kunnen neerleggen.

Toen de twee busjes, waarin o.a. de scheepswand werd vervoerd, op hun plaats stonden in de hal waar onze stand zou komen, konden we allemaal beginnen om de stand op te bouwen. Of toch niet? Om de busjes op hun plek te krijgen, moest er tussen de stands door gereden worden en bij de stand van de organisatie van Duikvaker lag een mooi wit tapijt. Helaas stonden daar nu een aantal bandensporen op en daar was de organisatie helemaal niet blij mee. Dit moest hersteld worden en er werd een professionele tapijtlegger geopperd door de organisatie. Maar een doorgewinterde wrakduiker is soms weken bezig om een artefact te ontdoen van verontreinigingen (concretie, oxidatie, algen etc.) en zo’n stukje tapijt moet dan ook wel te conserveren zijn. Dus werd Klaas op pad gestuurd om een wondermiddeltje op te halen en zo ging Henk ’5o5′ Bos de bandensporen te lijf. Als een professionele interieurverzorger werd het tapijt behandeld zodat er hoog bezoek ontvangen kon worden.

Ondertussen werd er hard doorgewerkt om de stand klaar te krijgen. Er moest nog een frame op maat gemaakt worden waar twee spandoeken tussen gespannen werden en daar bovenop weer een frame voor een spandoek van Duikteam Zeester, dit geheel zou boven de scheepswand komen. Toen het frame in elkaar op de grond lag, kwam er iemand met de opmerking dat dit nooit ging passen en dat je dat zo wel kon zien. Na wat verbaasde blikken dat dit kleine detail over het hoofd gezien was, werd het bovenste gedeelte van het frame weer verwijderd en kon het opzetten van de wand beginnen.

Tegenover onze stand stond Stichting de Noordzee met onder andere het project Bescherm een Wrak. Bij hun stand kon je, zonder te duiken, op de foto met een wrak. Ook Duik de Noordzee Schoon, een project van o.a. Ben Stiefelhagen en Klaudie Bartelink, was aanwezig met een stand op een paar meter afstand van de stand van Duikteam Zeester. Toen Ben Stiefelhagen ons kwam begroeten, kwamen direct de recente ontwikkelingen ter sprake. Beide partijen hebben hun kant van het verhaal toegelicht en zijn uiteindelijk tot de conclusie gekomen dat we allemaal hetzelfde doel hebben. Uiteindelijk moeten we allemaal zo verstandig mogelijk gebruik maken van de Noordzee.

Duik de Noordzee Schoon zoekt o.a. naar alternatieven voor een schonere zee, zoals afbreekbaar vistuig en lood vervangen door ijzer. Maar ook alternatieve methoden voor beroepsvissers en natuurlijke het verwijderen van visnetten van de wrakken. Ben Stiefelhagen heeft aan Klaas het boek Wrakken – Schatkamers van de Noordzee overhandigd, met daarin een persoonlijke boodschap voor Duikteam Zeester waarin hij hoopt op een goede samenwerking in de toekomst. Aan het begin van de avond was de stand klaar en zijn we richting het hotel gegaan. Zaterdag om 10:00 uur gingen de deuren van Duikvaker 2012 open en al snel werd er veel belangstelling voor de stand getoond en kwamen de complimenten van alle kanten. Het Duikteam stond (soms op de knieën zittend) iedereen te woord, van kleine kinderen tot aan exposanten, en gaf uitleg over de artefacten die tentoongesteld werden. Belangstelling was er ook van Prof.mr. Pieter van Vollenhoven die ook langskwam en gebiologeerd naar de diverse artefacten stond te kijken. Ook diverse Duikteamleden kwamen gezellig langs.

Zondag kwam Theo ‘Nepcineast’ Beelien, die momenteel een kwakkelende gezondheid heeft, met KJ langs. Ook deze dag was er weer een hoop interesse voor de stand van Duikteam Zeester, maar aan alle leuke dingen komt een einde en zo ook aan de beurs. Het afbreken en opruimen ging een stuk sneller dan het opbouwen. Juliette, een Antwerpse, kwam ook nog even bij het afbreken van de stand kijken. Toen ‘Manke Nelis’ haar ten dans vroeg, wat ze geen probleem vond, gooide hij zijn krukken aan de kant en werd er gedanst. Dat voelde vast beter dan een stel krukken.

Toen alles in de busjes en auto’s lag, werd er besloten om nog wat te drinken. Aangekomen bij de bar van de organisatie stond daar een dienblad met blikjes bier. Vincent vroeg aan de barman of hij deze kon pakken en de barman vertelde dat deze voor de directie waren, waarop Vincent een blikje opentrok en melde dat er geen directie was alleen een organisatie. Patrick van de organisatie vond dit niet zo fijn waarop Vincent snel een aantal sixpacks bier ophaalde. Klaas vroeg de organisatie of er nog veel klachten over Duikteam Zeester waren binnengekomen en kreeg te horen dat dit niet het geval was. Ook waren ze zéér te spreken over onze unieke stand en was het een echte publiekstrekker. Tevens werden we bijna verplicht om volgend jaar weer aanwezig te zijn! Klaas had dit wel gedacht en zou het wel bekijken en met een grote glimlach werd de terugreis aanvaard.

Duikteam Zeester wil de organisatie van Duikvaker 2012 hartelijk bedanken voor de uitnodiging voor deze zeer succesvolle beurs. We hebben onze sporen in ieder geval achtergelaten.

Ook Duikteam Zeester is geïnterviewd in verband met het vinden van de Kerwood, een vrachtschip met een aanzienlijke lading koper en lood. Deze lading is inmiddels geborgen door een bergingsbedrijf.

Tijdens de vele duiken die de teamleden op de diverse wrakken hebben gemaakt is er gefilmd en zijn items geborgen. Deze worden geconserveerd, en zorgvuldig beschreven. Voorwerpen zoals: manometers – serviesgoed – telegrafen – scheepsbellen – kompassen worden regelmatig op exposities tentoongesteld. De exposities werden gehouden in het Groninger Scheepvaart Museum en het Visserijmuseum te Zoutkamp. In de Expozee te Lauwersoog (de thuishaven van de “Zeester” en het team) is een permanente tentoonstelling ingericht.

Een selectie van items uit deze collectie wordt tijdens DuikVaker in de stand van de “Zeester” tentoongesteld. Uiteraard ook de vele boven en onderwater opnames zullen worden vertoond. De teamleden zullen daar aanwezig zijn om alle vragen te beantwoorden.

Tot ziens op de “Zeester” stand op de DuikVaker 2012.

Geen van allen heeft een boot ‘s nachts langszij horen komen maar toch waren de schoenen van de kinderen gevuld die nacht, wat wel typisch was: er zat een sticker op het doosje van een zandhandel en transportbedrijf uit Westerbroek…
‘s Morgens zijn Vincent, Wim (gebracht door Ton) en Harry nog aan boord gekomen. De bemanning was compleet en klokslag acht uur vertrokken ze via het Lauwersmeer en de Zoutkamperril richting Zoutkamp het Reitdiep op. Als ontbijt waren er eieren met spek, kokkie 5o5 stond weer z’n mannetje in de kombuis. Het hele zaakie weggespoeld met een bak koffie.

Onderweg van alles beleeft: Op het Lauwersmeer dreef daar zomaar een brandende doos. Koperen Jan die dacht 5 euro te verdienen als de 3 niet duikertjes 4 eieren op zijn hoofd stuk mochten slaan, alleen sloegen ze er maar 3 dus Jan kreeg geen 5,- euro en de jongetjes maar lachen. Een hond gezien die, van boven tot onder, onder de eierenstruif zat. De 3 aspirant zeesterleden hebben dit jaar ook nog een nieuwe vlag voor de mast van de Zeester geschonken, vindt Klaas vast wel leuk, de boel een beetje opfleuren zeiden ze. Tijdens het wachten voor de eerste brug van het Winschoterdiep in Groningen, deze draait niet tussen 12.00 uur en 13.00 uur, aan de lunch die bestond uit broodjes hamburger en gehaktballen van Koperen Jan die hij zelf had latenmaken door z’n dochter Ricky.

Nog snel even de afwas en de laatste spullen verzamelen om tegen drie uur in Zuidbroek van boord te gaan. Eerst nog Sinterklaas, Kerstdagen, Oud en Nieuw en dan op naar het voorjaar om weer te kunnen wrakduiken.

Zaadpiraad & Koperen Jan

Maandag 21 november 2011 om zeven uur door de sluis richting debuitenhaven omlangszij te gaan bij de ZK 40, een zetbootje van Heiploeg bemand door Urkers. De Urker visser was wat verlaat dus eerst maar eens koffie met gebak (uit doggy bag van Hans, overgebleven van een verjaardag).

Tegen half acht de haven uit, het zicht was niet meer dan een meter of 50, maar met hulp van de radar kon Klaas de groene ton net buiten de haven goed voorbij komen. Bij de Wierumergronden in westelijke richting boven Ameland langs richting Bornrif waar het wrak ligt de Panagatos waar de Urker z’n  net had verspeeld.

Met behulp van de sidescan al snel het net, waarschijnlijk gelocaliseerd, een geïmproviseerde ankerlijn (tros van ZK 40) gegooid en als eerste Johan over de reling om het net te zoeken en dan de ankerlijn aande korboom van het net vast te zetten. Ondertussen rondjes rond de boei varen om te kijken of er toevallig ergens een stuk touw van het net boven zou drijven tijdens de kentering, dit was niet het geval. Wat wel boven kwam was de zoeklijn, terwijl Johan nog aan de boei lag kwam de zoeklijn in de schroef en speerde de boei richting de Zeester uit de handen van Johan… effe peddelen dus. Eerst touw uit de schroef snijden, ankerlijn opnieuw gooien, Johan weer overboord, en vond het net binnen 2 minuten, deze lag 6 meter van de ankerlijn.

Via de communicatie kwam het verzoek om een ijzerzaag ??? Anton overboord met zaag, nadat Johan weer aan boord was vertelde hij dat de staalkabel rond de spanten van het wrak zat gedraaid. Op het blok nog extra een hefballon gezet zodat die goed uit het wrak zou zijn en er niet weer in vast kon slaan tijdens het hijsen.

Tijdens het aanvaren en hijsen van de ZK40 waren Johan, Martijn en Anton aan boord om die duffe Urkers te begeleiden (Urkers kennen 2 standen op een schuit 1 vol gas vooruit 2 vol gas achteruit). Ondanks alle goede wil bij de eerste keer aanvaren van de boei… veel te hard… de hele schuit over de boei, gelukkig alles nog heel. Anton overboord om de staalkabel vast te zetten en de rest is op de foto te zien.

Terug naar Lauwersoog dan maar weer, de mist begon aardig op te trekken en onder het genot van Bami en Nasi met een zoetje, zuurtje en kroepoek, kokkie 5o5 toverde het weer uit de keuken. Voor 19:00 uur door de sluis was de planning maar Robbegat had andere plannen, Klaas kon roepen wat die wou maar geen antwoord over de marifoon, dan maar in de buitenhaven…(shit eerst de auto halen bij het Booze Wijf).

Klaas, Henk, Martijn, Anton, Pim, Johan en Hans.